Unha Administración que vai contratar un novo xestor de expedientes, unha sede electrónica ou unha plataforma de datos ten desde 2025 un paso previo que case ninguén dá aínda: a avaliación de interoperabilidade do Regulamento (UE) 2024/903, o Regulamento sobre a Europa Interoperable. O regulamento é aplicable desde o 12 de xullo de 2024 e os seus artigos sobre a avaliación, as autoridades competentes e o punto de contacto único aplícanse desde o 12 de xaneiro de 2025. Obriga os organismos do sector público a avaliar, antes de decidir requisitos vinculantes novos ou substancialmente modificados para un servizo público dixital transeuropeo, como afectarán eses requisitos á interoperabilidade transfronteiriza, e a publicar o resultado. Esta guía explica, a 16 de setembro de 2026, que servizos entran, que contén a avaliación, onde se publica, como se relaciona co Esquema Nacional de Interoperabilidade (ENI) que as administracións españolas xa aplican e que cambia nun prego de software á medida.

Que é o Regulamento sobre a Europa Interoperable

O Regulamento (UE) 2024/903, do 13 de marzo de 2024, crea un marco de cooperación para que os servizos públicos dixitais dos Estados membros funcionen entre si: un Comité da Europa Interoperable, un portal único de solucións e un catálogo de solucións de interoperabilidade da Europa Interoperable (especificacións, modelos de datos, compoñentes reutilizables) que os organismos poden adoptar. A súa peza obrigatoria para cada Administración é a avaliación de interoperabilidade do artigo 3, que converte nun requisito formal o que ata agora era unha boa práctica: pensar na interoperabilidade antes de fixar como será un sistema, non despois de construílo.

Cada Estado debía designar unha ou varias autoridades competentes e un punto de contacto único antes do 12 de xaneiro de 2025, encargados de coordinar a aplicación e de apoiar os organismos nas avaliacións. A designación de cada país publícase a través do portal da Comisión; convén comprobar alí cal é a autoridade española de referencia antes de iniciar unha avaliación.

A que servizos se aplica

A obriga refírese aos servizos públicos dixitais transeuropeos: servizos dixitais prestados por organismos do sector público que requiren interacción a través das fronteiras da Unión, entre organismos de distintos Estados ou con cidadáns e empresas doutros Estados, a través das súas redes e sistemas de información. Entran, por exemplo, os servizos conectados á pasarela dixital única, os que intercambian datos co sistema de intercambio de probas (principio de «só unha vez»), os rexistros que se consultan desde outros Estados, a identificación electrónica con eIDAS ou os procedementos de contratación pública abertos a licitadores europeos.

Un xestor de expedientes puramente interno dun concello non é, en si mesmo, un servizo transeuropeo; pero si o é na medida en que conecte coa identificación europea, co intercambio de probas ou cun rexistro consultable desde fóra. Por iso a pregunta non é se o sistema é «europeo», senón se algún dos seus requisitos vinculantes afecta a unha interacción transfronteiriza.

Cando hai que facer a avaliación

Antes de que o organismo decida sobre requisitos vinculantes novos ou modificados substancialmente para un servizo deste tipo: normas, especificacións técnicas, condicións dun contrato ou dun prego que determinen como se prestará o servizo. Un prego de desenvolvemento ou de subministración de software que fixe formatos, protocolos, modelos de datos ou interfaces dun servizo transeuropeo é un requisito vinculante, e a avaliación debe estar feita antes de aprobalo. Se xa existe unha avaliación doutro organismo para requisitos equivalentes, pode reutilizarse.

Que debe conter a avaliación

O artigo 3 e o anexo do regulamento fixan o contido mínimo, que pode resumirse en catro bloques:

  1. Descrición do servizo, dos requisitos previstos e dos organismos, cidadáns e empresas afectados, incluídos os doutros Estados membros.
  2. Efectos sobre a interoperabilidade transfronteiriza: como afectarán os requisitos ao intercambio de datos e á prestación do servizo a través das fronteiras, nas capas xurídica, organizativa, semántica e técnica do Marco Europeo de Interoperabilidade.
  3. Solucións consideradas: que solucións de interoperabilidade da Europa Interoperable, especificacións europeas ou normas se tiveron en conta e cales se adoptan, e por que se descartan outras.
  4. Consulta: ás partes interesadas, incluídos os usuarios finais, cando sexa pertinente.

O resultado recóllese nun informe cun formato común que a Comisión establece e publícase no portal da Europa Interoperable e na web do organismo, en formato lexible por máquina. A avaliación non vincula o organismo a unha solución concreta, pero si o obriga a ter considerado a interoperabilidade e a explicalo.

Como encaixa co Esquema Nacional de Interoperabilidade

As administracións españolas levan desde 2010 aplicando o ENI (Real decreto 4/2010) e as súas Normas técnicas de interoperabilidade: documento e expediente electrónico, catálogo de estándares, política de sinatura, dixitalización, reutilización de recursos, intermediación de datos. O regulamento europeo non o substitúe: engade a dimensión transfronteiriza e o deber de avaliar e publicar. Na práctica, un sistema que cumpre o ENI ten resolta a maior parte das capas semántica e técnica para o ámbito nacional; a avaliación europea obriga a preguntarse ademais se os formatos, identificadores e protocolos elixidos son os que permiten interoperar con outros Estados, e a preferir as solucións do catálogo europeo cando existan. Como debe cumprir un xestor de expedientes as NTI do ENI detallámolo en que debe cumprir un xestor de expedientes á medida.

Que cambia nun prego de software á medida

  1. A avaliación vai antes do prego, e o prego cita o seu resultado: os estándares, modelos de datos e interfaces que a avaliación sinalou convértense en requisitos do contrato.
  2. Estándares abertos e europeos por defecto: especificacións do Marco Europeo de Interoperabilidade, vocabularios e modelos de datos comúns (os Core Vocabularies, por exemplo), formatos do catálogo de estándares do ENI.
  3. Interfaces documentadas: API e servizos web publicados, con esquemas e exemplos, para que outros organismos, tamén doutros Estados, poidan integrarse.
  4. Reutilización: preferencia por solucións de interoperabilidade existentes e publicación das novas cando o organismo poida facelo.
  5. Identificación e sinatura electrónicas conformes a eIDAS e preparadas para a carteira de identidade dixital europea.
  6. Datos abertos e reutilizables cando o servizo os xere, acordes coas obrigas de datos abertos do sector público.
  7. Accesibilidade, que forma parte da capa organizativa da interoperabilidade, conforme ao Real decreto 1112/2018 como explicamos en accesibilidade web na Administración.
  8. Saída do contrato con entrega de datos, modelos e documentación en formatos abertos, para que a interoperabilidade non dependa do provedor.

Un provedor que xa traballa co ENI e con estándares abertos non necesita cambiar a súa forma de construír; necesita que o prego o pida e que a avaliación o xustifique.

Como o fai CEDESA

CEDESA desenvolve software á medida para o sector público: xestores de expedientes, sedes electrónicas e plataformas de datos para Deputacións e concellos, conformes ao ENI e ás súas normas técnicas, con interfaces documentadas e formatos abertos. Esa forma de construír é a que o Regulamento sobre a Europa Interoperable pide xustificar cunha avaliación previa, e podemos axudarlle ao organismo a preparala a partir do proxecto concreto. Con ENS de categoría media, ISO 27001 e ISO 9001, a documentación técnica que a avaliación e o prego requiren forma parte do noso ciclo de desenvolvemento; e para os proxectos de innovación, a vía da compra pública de innovación que describimos en como licitar un desenvolvemento que aínda non existe tamén esixe pensar a interoperabilidade desde o principio.

Preguntas frecuentes sobre a avaliación de interoperabilidade

Desde cando é obrigatoria a avaliación de interoperabilidade?

Desde o 12 de xaneiro de 2025. O Regulamento (UE) 2024/903 é aplicable desde o 12 de xullo de 2024 e as súas disposicións sobre a avaliación de interoperabilidade, as autoridades competentes e o punto de contacto único aplícanse nove meses despois.

Que é un servizo público dixital transeuropeo?

Un servizo dixital prestado por organismos do sector público que require interacción a través das fronteiras da Unión, entre organismos de distintos Estados ou con cidadáns e empresas doutros Estados, mediante as súas redes e sistemas de información: servizos conectados á pasarela dixital única, ao intercambio de probas, á identificación eIDAS ou rexistros consultables desde outros Estados.

Cando hai que facer a avaliación?

Antes de que o organismo decida sobre requisitos vinculantes novos ou modificados substancialmente para un servizo público dixital transeuropeo, incluídos os requisitos técnicos dun prego. Pode reutilizarse unha avaliación existente doutro organismo para requisitos equivalentes.

Onde se publica a avaliación de interoperabilidade?

O informe, co formato común que fixa a Comisión, publícase no portal da Europa Interoperable e na web do organismo, en formato lexible por máquina, de modo que outros organismos poidan reutilizalo.

O regulamento europeo substitúe o Esquema Nacional de Interoperabilidade?

Non. O ENI e as súas normas técnicas seguen a ser obrigatorios para as administracións españolas; o regulamento engade a dimensión transfronteiriza, o deber de avaliar e publicar, e a preferencia polas solucións de interoperabilidade europeas cando existan.

Conclusión

O Regulamento sobre a Europa Interoperable converte en obriga formal o que a contratación de software público debería ter feito sempre: avaliar e publicar, antes de fixar requisitos, como afectarán á interoperabilidade con outros Estados, e preferir estándares e solucións comúns. Para un organismo que xa aplica o ENI, o cambio é de método e de documentación, non de tecnoloxía; para un prego, é que a avaliación vaia antes e o contrato cite o seu resultado. Se vas licitar un sistema que se conecta fóra da túa organización, cóntanos que servizo é e con que se conecta.