O caderno de explotación que cada agricultor levou en papel durante anos está a converterse nun rexistro electrónico conectado coa Administración. A peza central é o Sistema de información de explotacións agrícolas e gandeiras e da produción agraria (SIEX), creado polo Real decreto 1054/2022, que integra o Rexistro autonómico de explotacións agrícolas (REA) e o Caderno dixital de explotación agrícola (CUE). O calendario cambiou varias veces, a última co Real decreto 1039/2025, e a 16 de setembro de 2026 queda así: o CUE pode usarse de forma voluntaria desde 2024, o rexistro da fertilización anótase desde o 1 de xaneiro de 2026 en papel ou en dixital, e o rexistro electrónico dos tratamentos fitosanitarios será obrigatorio o 1 de xaneiro de 2027. Esta guía explica que hai que rexistrar, como se relacionan as aplicacións privadas co SIEX e por que ten sentido que unha asociación, unha cooperativa ou unha entidade de asesoramento integre o caderno no seu propio software no canto de mandar os seus socios á aplicación da comunidade autónoma.
Que é o SIEX e que pezas ten
O Real decreto 1054/2022, do 27 de decembro, configura o SIEX como unha plataforma estatal, xestionada polo Ministerio de Agricultura, que recompila a información agrícola, gandeira e forestal a partir dos rexistros das comunidades autónomas. Os seus compoñentes:
- Rexistro autonómico de explotacións agrícolas (REA): soporte electrónico xestionado por cada comunidade autónoma que concentra a información das explotacións: titular, parcelas, cultivos, réximes de tenza, maquinaria, instalacións. Substitúe os rexistros administrativos dispersos que existían.
- Caderno dixital de explotación agrícola (CUE): o rexistro da actividade da explotación, campaña a campaña: tratamentos fitosanitarios, fertilización, rega, colleita, sementeiras e outras operacións, cun contido mínimo fixado nos anexos do real decreto.
- Intercambio coa PAC: os datos do REA e do CUE crúzanse coa solicitude única e co sistema de monitorización de superficies, de xeito que a Administración deixa de pedir o mesmo dato varias veces.
O Real decreto 34/2025, do 21 de xaneiro, modificou o sistema para simplificar contidos e prazos, e o Real decreto 1039/2025 introduciu o último aprazamento do rexistro electrónico de fitosanitarios en aplicación do Regulamento (UE) 2025/2203.
Calendario a 16 de setembro de 2026
| Obriga | Data | Norma |
|---|---|---|
| Uso voluntario do CUE polos titulares de explotación | Desde 2024 | RD 1054/2022 |
| Rexistro da fertilización (nutrientes e materia orgánica aplicados) no caderno, en papel ou dixital | Desde o 1-xan-2026 | RD 1051/2022 de nutrición sostible, modificado polo RD 934/2025 |
| Rexistro de tratamentos fitosanitarios en papel | Permitido ata o 31-dec-2026 | RD 1039/2025 |
| Rexistro electrónico de tratamentos fitosanitarios no CUE | Obrigatorio desde o 1-xan-2027 | RD 1039/2025 e Regulamento (UE) 2025/2203 |
| Resto de contidos do CUE | Incorporación progresiva segundo o que fixe o Ministerio para cada campaña | RD 1054/2022 e RD 34/2025 |
A data que importa a curto prazo é o 1 de xaneiro de 2027: desde entón, cada tratamento fitosanitario debe anotarse no CUE por medios electrónicos, con produto, dose, parcela, cultivo, data, praga e aplicador. Quen siga co caderno en papel a partir desa data estará fóra da norma e exposto a penalizacións nas axudas da PAC, que esixen o cumprimento da condicionalidade.
Quen pode levar o caderno e como
O CUE débeo levar o titular da explotación, pero o real decreto permite que o fagan por el terceiros coa súa autorización: asesores, entidades de asesoramento recoñecidas, cooperativas, asociacións e outros representantes. E permite dúas vías técnicas:
- A aplicación da comunidade autónoma, gratuíta, cos formularios do contido mínimo.
- Aplicacións privadas que rexistran a información e a comunican ao REA e ao SIEX mediante os servizos de interoperabilidade cuxas especificacións publica o Ministerio: formatos, catálogos de produtos e cultivos, validacións e protocolos de envío.
A segunda vía é a que lle interesa a unha organización que xa ten un sistema de xestión cos seus socios dentro: o caderno cóbrese desde o mesmo software onde están as parcelas, as compras de fitosanitarios, os partes de traballo ou as entregas de colleita, e o sistema envíao ao rexistro autonómico sen ter que teclealo de novo.
Que gaña unha asociación ou unha cooperativa ao integrar o CUE
- Un só dato, unha soa vez: a compra do produto fitosanitario na cooperativa, o parte do aplicador e a anotación no caderno son o mesmo rexistro, non tres.
- Control de prazos: o sistema avisa de que socios non rexistraron tratamentos, de que parcelas teñen aplicacións fóra do prazo de seguridade e de que produtos perderon a autorización.
- Rastrexabilidade cara á cadea: o caderno alimenta a rastrexabilidade do produto vendido, que a industria e a distribución piden cada vez máis, e encaixa coa rastrexabilidade NFC de lotes e envases.
- Asesoramento con datos: o técnico da entidade ve toda a campaña dos seus socios e pode planificar tratamentos e fertilización coa información real, e ademais cumprir co rexistro de nutrientes de 2026.
- Menos rexeitamentos na PAC: as validacións do SIEX aplícanse antes de enviar e os datos coinciden coa solicitude única.
- Servizo ao socio: a entidade ofrece o caderno como parte da súa xestión, no canto de remitir cada agricultor a unha aplicación distinta.
Que debe facer o software para integrarse co SIEX
- Modelo de datos aliñado co contido mínimo do CUE: explotación, parcelas SIGPAC, cultivos, produtos con número de rexistro, doses, datas, aplicadores con carné, maquinaria, praga ou motivo, prazo de seguridade.
- Catálogos oficiais sincronizados: rexistro de produtos fitosanitarios do Ministerio, cultivos, fertilizantes, para que o rexistrado se valide contra o que o SIEX espera.
- Servizos de interoperabilidade: implementación dos servizos web publicados polo Ministerio e pola comunidade autónoma para enviar anotacións ao REA, recibir os xustificantes de recepción e consultar a explotación.
- Validacións previas: produto autorizado para o cultivo, dose dentro da etiqueta, aplicador habilitado, data coherente coa campaña.
- Autorización do titular para que a entidade rexistre no seu nome, xestionada e arquivada.
- Rastrexabilidade e auditoría: quen anotou que, cando, desde que orixe, con copia do enviado e do recibido.
- Modo fóra de liña para o rexistro en campo e sincronización posterior.
- Protección de datos: os datos da explotación son do titular; a entidade é encargada do tratamento e o sistema debe reflectilo.
O paralelo gandeiro
Na gandaría o camiño xa está percorrido: identificación individual, movementos comunicados ao REGA, libro de explotación e tratamentos veterinarios rexistrados electronicamente, como explicamos en rastrexabilidade gandeira dixital: do crotal ao REGA sen papel e en software para asociacións gandeiras. O CUE leva ao cultivo a mesma lóxica: un rexistro electrónico, validado e comunicado, que a organización leva polos seus socios desde o seu propio sistema.
Como o fai CEDESA
CEDESA desenvolve software de xestión para o sector agroalimentario, con sistemas para asociacións gandeiras e entidades do sector que integran o libro de rexistro, os movementos e a rastrexabilidade cos rexistros oficiais. A integración do caderno dixital segue ese mesmo patrón: tomar os datos onde xa están (compras, parcelas, partes de traballo, entregas), validalos contra os catálogos oficiais e comunicalos ao rexistro autonómico polos servizos de interoperabilidade, coa rastrexabilidade de cada envío. E como os datos son dos titulares, facémolo con ISO 27001 e ENS no ciclo de desenvolvemento e na operación.
Preguntas frecuentes sobre o caderno dixital de explotación
É obrigatorio o caderno dixital de explotación en 2026?
Non de forma xeral. A 16 de setembro de 2026 o CUE é de uso voluntario; o obrigatorio desde o 1 de xaneiro de 2026 é rexistrar a fertilización no caderno, en papel ou dixital, e desde o 1 de xaneiro de 2027 será obrigatorio rexistrar os tratamentos fitosanitarios por medios electrónicos, segundo o Real decreto 1039/2025.
Que cambia o 1 de xaneiro de 2027?
Que o rexistro de tratamentos fitosanitarios deixa de poder levarse en papel: cada aplicación debe anotarse electronicamente no caderno dixital, con produto, dose, parcela, cultivo, data, motivo e aplicador. O papel admítese só ata o 31 de decembro de 2026.
Pode unha cooperativa ou unha asociación levar o caderno dixital polos seus socios?
Si. O Real decreto 1054/2022 permite que o caderno o cubran terceiros autorizados polo titular, como asesores, entidades de asesoramento, cooperativas ou asociacións, e que o fagan desde aplicacións privadas que se comuniquen co rexistro autonómico e co SIEX polos servizos de interoperabilidade do Ministerio.
Hai que usar a aplicación da comunidade autónoma ou vale un software propio?
As dúas vías son válidas: a aplicación gratuíta da comunidade autónoma ou unha aplicación privada que rexistre a información e a envíe ao REA e ao SIEX conforme ás especificacións de interoperabilidade publicadas. Un software propio permite que o dato saia da compra, do parte de traballo ou da parcela xa rexistrada, sen ter que teclealo de novo.
Que pasa se non se leva o caderno dixital cando sexa obrigatorio?
Ademais das sancións da normativa de produtos fitosanitarios, o caderno forma parte da condicionalidade das axudas da PAC, de xeito que a súa ausencia ou os seus defectos poden traducirse en penalizacións sobre os pagamentos.
Conclusión
O caderno dixital de explotación ten xa a súa primeira data firme: o 1 de xaneiro de 2027 os tratamentos fitosanitarios rexístranse electronicamente, e desde 2026 anótase a fertilización. Unha asociación, unha cooperativa ou unha entidade de asesoramento pode esperar a que cada socio se amañe pola súa conta na aplicación autonómica, ou integrar o caderno no sistema que xa leva as súas compras, as súas parcelas e os seus traballos e comunicalo ao SIEX polos servizos de interoperabilidade. Se queredes ver como encaixa no voso software, contádenos que sistema usades hoxe cos vosos socios.