Os fondos Next Generation EU puxeron sobre a mesa máis de 69.000 millóns de euros para España ata 2026, co obxectivo de transformar a economía e a Administración pública española. Boa parte deses fondos están especificamente orientados á dixitalización. Con todo, moitos organismos públicos que se poderían beneficiar deles non o fan por descoñecemento dos requisitos técnicos e procedementais. Esta guía resume o esencial.

Que é Next Generation EU e por que importa para a dixitalización pública

Next Generation EU (NGEU) é o maior paquete de estímulo económico da historia da Unión Europea, creado para responder ás consecuencias económicas da pandemia e acelerar a transición verde e dixital. En España canalízase principalmente a través do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (PRTR), que estrutura os investimentos en dez compoñentes.

Para a dixitalización pública, os compoñentes máis relevantes son:

Compoñente 11 — Modernización das administracións públicas: inclúe proxectos de dixitalización de trámites, implementación da identidade dixital, interoperabilidade de sistemas e mellora da ciberseguridade (ENS).
Compoñente 12 — Política Industrial España 2030: inclúe os PERTE (Proxectos Estratéxicos para a Recuperación e Transformación Económica), entre eles o PERTE Dixitalización do Sector Agroalimentario e o PERTE Auga.
Compoñente 15 — Conectividade dixital, impulso da ciberseguridade e despregamento do 5G: especialmente relevante para os municipios rurais e para a dixitalización de servizos en zonas con fenda dixital.

Liñas de financiamento dispoñibles en 2025-2026

Kit Digital para concellos (ampliación)

O programa Kit Digital, orientado inicialmente ás pemes, ampliouse para incluír os pequenos municipios e as entidades locais menores. Permite financiar:

Presenza web avanzada e xestión de contidos
Comercio electrónico para servizos municipais
Xestión de redes sociais e comunicación cidadá
Solucións de dixitalización de procesos administrativos básicos

Os importes oscilan entre 2.000 € e 12.000 € segundo o tamaño do municipio, e o proceso de solicitude xestiónao directamente o organismo.

Convocatorias PERTE sectoriais

Os PERTE financian proxectos de maior envergadura (habitualmente desde 500.000 €) en sectores estratéxicos. Os máis activos para a tecnoloxía pública son:

PERTE Auga: proxectos de xestión intelixente da auga, sensorización, modelos preditivos de consumo e detección de fugas.
PERTE Agroalimentario: dixitalización da cadea de valor, rastrexabilidade, intelixencia artificial aplicada á produción e á distribución.
PERTE Chip: microelectrónica e semicondutores, cun compoñente de dixitalización industrial.

Fondos FEDER para a dixitalización rexional

As comunidades autónomas xestionan fondos FEDER con liñas específicas para a dixitalización das administracións locais. As condicións varían segundo a comunidade, pero en xeral financian entre o 50% e o 80% do custo do proxecto. Os prazos de tramitación son máis curtos ca nas convocatorias nacionais.

Requisitos técnicos imprescindibles para executar estes proxectos

Este é o punto onde moitas administracións se atascan. Os fondos Next Gen EU teñen condicións de elixibilidade técnica que van máis alá de «o proxecto debe ser dixital».

Principio DNSH (Do No Significant Harm)

Todos os proxectos financiados con NGEU deben cumprir o principio de «Non causar prexuízo significativo» aos obxectivos ambientais europeos. Para os proxectos de TI, isto implica declarar e xustificar o consumo enerxético da infraestrutura, usar provedores cloud con certificacións de eficiencia enerxética e documentar as medidas de redución da pegada de carbono.

Cumprimento do ENS (obrigatorio para datos públicos)

Calquera sistema que procese datos de cidadáns ou estea conectado á rede da Administración debe cumprir o Esquema Nacional de Seguridade. Isto non é opcional nin interpretable: o CCN (Centro Criptolóxico Nacional) audita os proxectos NGEU e pode esixir a devolución dos fondos se se detecta un incumprimento do ENS na xustificación.

O provedor de software debe acreditar a certificación ENS antes da sinatura do contrato. Pedir a certificación ENS despois de contratar xera atrasos que poden facer perder a ventá de xustificación dos fondos.

Interoperabilidade cos estándares da AXE

Os sistemas implantados con fondos NGEU no ámbito da Administración Xeral do Estado (AXE) deben ser interoperables co marco de referencia de interoperabilidade (NTI) e, cando proceda, co Sistema de Interconexión de Rexistros (SIR) e con Cl@ve para a autenticación.

Para as administracións locais, o requisito de interoperabilidade coa AXE non sempre é obrigatorio, pero si é un criterio de valoración positivo en moitas convocatorias.

Documentación técnica esixida na xustificación

A xustificación dos fondos ante os organismos europeos esixe unha documentación técnica precisa:

Memoria técnica do proxecto con indicadores de impacto verificables
Contrato co provedor que inclúa os requisitos técnicos auditables
Acreditacións do provedor (ENS, ISO 27001, etc.)
Evidencias do cumprimento de fitos e resultados

Un proxecto ben executado pero mal documentado pode non ser elixible para a xustificación.

Erros frecuentes que fan perder os fondos

Non vincular o proxecto aos indicadores do PRTR

Cada convocatoria NGEU ten indicadores de impacto específicos (número de empregados públicos formados, número de trámites dixitalizados, porcentaxe de redución do consumo enerxético). O proxecto debe deseñarse para alcanzar eses indicadores, non ao revés. Moitos organismos formulan o proxecto técnico e despois intentan encaixalo nos indicadores, o que xera inconsistencias na xustificación.

Subestimar os prazos da contratación pública

Un proxecto Next Gen EU ten datas de inicio e de finalización improrrogables. Se o proceso de licitación do contrato de software se alonga máis do previsto —algo habitual cando o prego é incorrecto ou se presentan recursos—, a ventá de execución redúcese drasticamente. A planificación debe incluír un buffer do 30-40% sobre o prazo de licitación estimado.

Non esixirlle o ENS ao provedor desde o inicio

Contratar cun provedor non certificado en ENS pensando en obter a certificación durante o proxecto é un risco elevado. Os procesos de certificación ENS audítanos terceiros e teñen os seus propios prazos. Se o provedor non ten o ENS cando o sistema entra en produción, o proxecto pode non ser xustificable.

Se estás a preparar unha solicitude, en financiamento recollemos os proxectos de CEDESA cofinanciados con fondos europeos (FEDER e Next Generation EU) e como se xustificaron, e en innovación os proxectos PERTE e de intelixencia artificial xa executados que serven de referencia técnica para calcular a dimensión do teu.

Preguntas frecuentes sobre Next Generation EU para a dixitalización

Pode un concello pequeno (menos de 5.000 habitantes) acceder a fondos Next Gen?

Si. De feito, moitas convocatorias priorizan os municipios rurais e pequenos. O Kit Digital ampliado é a vía máis accesible. Para proxectos máis grandes, os fondos adoitan chegar a través de convocatorias autonómicas (FEDER) ou de deputacións provinciais que actúan como organismos intermedios.

Canto tarda en resolverse unha solicitude de fondos Next Gen para a dixitalización?

Depende do tipo de convocatoria. As convocatorias de Kit Digital resólvense en 2-4 meses. As convocatorias PERTE poden levar de 6 a 12 meses desde a solicitude ata a aprobación. En todos os casos, o prazo de execución e xustificación corre desde a resolución favorable, non desde a solicitude.

Cobren os fondos NGEU o custo do mantemento posterior do sistema?

Xeralmente non. Os fondos NGEU financian o desenvolvemento e a implantación, non o mantemento recorrente. O organismo debe orzar o custo de mantemento (SLA, actualizacións, soporte) con fondos propios ou con outros instrumentos de financiamento.

Que pasa se o proxecto non alcanza os indicadores comprometidos?

A Intervención Xeral pode esixir a devolución total ou parcial dos fondos. Nos proxectos de TI, os indicadores adoitan ser obxectivos e medibles (número de trámites dixitalizados, dispoñibilidade do sistema, redución do tempo de proceso), polo que é fundamental deseñar o proxecto con indicadores alcanzables, non optimistas.