A Lei 2/2023, do 20 de febreiro, reguladora da protección das persoas que informen sobre infraccións normativas, non é unha lei só para empresas: o seu artigo 13 obriga todas as entidades que integran a Administración local, incluídos os concellos máis pequenos, a dispoñer dun sistema interno de información. Un municipio de 800 habitantes con tres empregados dificilmente pode montar unha canle con responsable, prazos, libro-rexistro e garantías de confidencialidade, e a lei sábeo: o artigo 14 permite que os municipios de menos de 10.000 habitantes compartan o sistema entre si ou con outras administracións da súa comunidade autónoma, o que na práctica converte as Deputacións no lugar natural para prestalo. Esta guía explica, a 16 de setembro de 2026, que esixe o sistema, como se organiza un compartido, que relación ten coa canle externa da Autoridade Independente de Protección do Informante (AIPI) e que debe ter o software que lle dá soporte. O enfoque xeral para unha empresa privada tratámolo en canle de denuncias obrigatoria: como cumprir a Lei 2/2023; aquí centrámonos na Administración local.

Quen está obrigado no sector público

O artigo 13 da Lei 2/2023 inclúe na obriga a Administración Xeral do Estado, as comunidades autónomas, as entidades locais, os organismos e entidades públicas vinculadas ou dependentes, as autoridades administrativas independentes, as universidades públicas, as corporacións de dereito público, as fundacións do sector público e as sociedades mercantís con participación pública maioritaria. Non hai limiar de cadro de persoal nin de poboación: todo concello está obrigado a que exista un sistema interno de información ao que poidan acudir os seus empregados e as persoas que se relacionan con el.

Os prazos xa pasaron: as administracións debían ter o sistema implantado aos tres meses da entrada en vigor da lei, en xuño de 2023, e os municipios de menos de 10.000 habitantes tiñan de prazo ata o 1 de decembro de 2023. O que queda por facer en moitos casos non é cumprir un prazo, senón substituír unha solución improvisada (un correo electrónico, un formulario sen garantías) por un sistema que cumpra a lei.

O sistema compartido do artigo 14

O artigo 14 abre dúas vías de uso compartido para o sector público:

Os municipios de menos de 10.000 habitantes poden compartir o sistema interno de información e os recursos para a xestión das comunicacións entre si ou con calquera outra Administración pública da súa comunidade autónoma.
As entidades vinculadas ou dependentes de administracións territoriais que teñan menos de 50 empregados poden compartir o sistema coa Administración da que dependen.

O uso compartido ten un límite claro: debe garantirse que os sistemas son independentes entre si e que aparecen diferenciados respecto do resto de sistemas da entidade que os presta, de forma que unha denuncia dirixida ao concello A non a vexa ninguén do concello B nin do servizo da Deputación que non sexa o responsable designado. Compartir a plataforma e o coñecemento, si; mesturar os expedientes, non.

A Deputación, que pola Lei 7/1985 xa lles presta servizos de administración electrónica aos municipios de menos de 20.000 habitantes, é a que adoita ofrecer o sistema: unha única plataforma cun espazo separado por concello, un responsable por entidade (ou un común designado formalmente por cada unha) e un equipo técnico que sostén a ferramenta.

Que esixe o sistema, compártase ou non

Os requisitos son os mesmos que para calquera entidade obrigada, adaptados á Administración:

Responsable do sistema (artigo 8): designado polo órgano competente da entidade, pode ser unha persoa ou un órgano colexiado, con independencia e autonomía e sen instrucións no exercicio das súas funcións; a designación comunícaselle á AIPI ou á autoridade autonómica.
Canle interna (artigo 7) que permita comunicacións por escrito, verbalmente ou das dúas formas, incluída a reunión presencial por solicitude do informante, e que admita comunicacións anónimas.
Información pública: na web da entidade, nunha sección separada e fácil de identificar, sobre o uso da canle interna e sobre os principios da canle externa.
Xustificante de recepción en sete días naturais e resposta nun prazo máximo de tres meses, ampliable outros tres en casos de especial complexidade.
Libro-rexistro das informacións recibidas e das investigacións internas, con garantías de confidencialidade, non público e accesible só para a autoridade xudicial competente; os datos consérvanse o tempo imprescindible e nunca máis de dez anos.
Procedemento de xestión aprobado, coas fases de recepción, admisión, instrución, terminación e comunicación de resultados.
Confidencialidade da identidade do informante e dos terceiros mencionados, e prohibición de represalias durante dous anos.
Protección de datos (artigos 29 a 33): tratamento limitado á finalidade, acceso restrinxido ao responsable e a quen xestione as investigacións, supresión aos tres meses se non se admite, e avaliación de impacto cando proceda.
Integración de canles: se a entidade xa tiña canles de denuncia (por exemplo, de acoso ou de contratación), o sistema interno intégraas baixo a mesma xestión.

Como organizar un sistema compartido desde a Deputación

Acordo ou convenio entre a Deputación e cada concello adherido, coa repartición de funcións: a Deputación presta a plataforma e o soporte; cada concello designa o seu responsable e aproba o seu procedemento (ou adopta un procedemento tipo).
Designación formal do responsable polo Pleno ou pola Alcaldía de cada municipio, comunicada á autoridade competente. Pode ser común a varios municipios se cada un o designa expresamente.
Plataforma con espazos independentes: unha canle por entidade, coa súa propia URL ou acceso desde a súa sede electrónica, os seus usuarios e o seu libro-rexistro, sen visibilidade cruzada.
Procedemento tipo adaptado á Administración local: recepción, comprobación de competencia, admisión, instrución con garantías de audiencia, remisión ao Ministerio Fiscal cando os feitos poidan ser delito, terminación e comunicación.
Información en cada web municipal: sección propia sobre a canle interna e sobre a canle externa da AIPI.
Formación para os responsables e para os secretarios-interventores, que son os que recibirán as primeiras comunicacións.
Seguimento: a Deputación mantén a ferramenta e os prazos; cada concello responde dos seus expedientes.

A canle externa da AIPI

Desde o 1 de setembro de 2025 está operativa a canle externa da Autoridade Independente de Protección do Informante, á que calquera persoa pode acudir directamente ou tras usar a canle interna. Algunhas comunidades autónomas teñen a súa propia autoridade externa para as administracións do seu ámbito. A canle interna non substitúe a externa nin ao revés: a lei prefire que a información se comunique primeiro internamente, pero o informante elixe. Para un concello, ter unha canle interna que funciona é a forma de coñecer e resolver os problemas antes de que cheguen á autoridade externa, que si pode requirirlle a implantación do sistema a quen non o teña.

Que debe ter o software

Multientidade con illamento real: cada concello é un espazo independente, co seu responsable, os seus usuarios, o seu libro-rexistro e a súa configuración, sobre unha plataforma común.
Canle escrita e verbal: formulario con ficheiros adxuntos, caixa de voz ou gravación con consentimento, e cita para reunión presencial, con transcrición ou acta.
Anonimato técnico: comunicación sen datos identificativos, cun código de seguimento para que o informante consulte o estado e achegue información sen revelar quen é.
Prazos automáticos: xustificante de recepción en sete días, prazo de tres meses con alertas e prórroga motivada.
Libro-rexistro conforme á lei, con control de acceso, rastrexabilidade de cada consulta e conservación limitada a dez anos.
Xestión do expediente: fases, tarefas, comunicacións co informante e coa persoa afectada, remisión ao Ministerio Fiscal, peche e estatísticas agregadas.
Protección de datos: cifrado, minimización, supresión automática do non admitido aos tres meses, rexistro de actividades e evidencia para a avaliación de impacto.
Integración coa sede electrónica e co xestor de expedientes, coa separación que a lei esixe.
Conformidade ENS: o sistema trata datos especialmente sensibles e debe estar dentro do alcance ENS da entidade ou do provedor, como explicamos en que lle esixir ao provedor de software municipal en materia de ENS.

Como o fai CEDESA

CEDESA desenvolve software á medida para o sector público, con xestores de expedientes e sedes electrónicas para Deputacións como as de Badajoz, Toledo e Ourense, que lles prestan servizos aos concellos da súa provincia. Un sistema interno de información compartido encaixa nese modelo: plataforma común con espazos illados por entidade, responsable e procedemento propios, prazos e libro-rexistro automáticos, integración coa sede electrónica e co xestor de expedientes, e todo dentro da nosa certificación ENS de categoría media e ISO 27001, que é o que esixe un tratamento deste tipo. Como encaixa un xestor de expedientes coa Lei 39/2015 e co ENI detallámolo en que debe cumprir un xestor de expedientes á medida.

Preguntas frecuentes sobre a canle interna nos concellos pequenos

Está obrigado un concello de menos de 10.000 habitantes a ter canle de denuncias?

Si. O artigo 13 da Lei 2/2023 obriga todas as entidades que integran a Administración local, sen limiar de poboación nin de cadro de persoal. O que permite o artigo 14 é que os municipios de menos de 10.000 habitantes compartan o sistema interno de información entre si ou con outras administracións da súa comunidade autónoma.

Pode a Deputación xestionar a canle de denuncias dos seus municipios?

Pode prestar a plataforma e os recursos de xestión como sistema compartido, sempre que cada concello designe o seu responsable, que os sistemas sexan independentes entre si e que aparezan diferenciados do resto de sistemas da Deputación. Os expedientes de cada municipio non poden ser visibles para os demais.

Que prazos ten que cumprir a canle interna dun concello?

Xustificante de recepción para o informante en sete días naturais e resposta nun máximo de tres meses, ampliables outros tres en casos de especial complexidade. As comunicacións non admitidas suprímense aos tres meses e o libro-rexistro consérvase o tempo imprescindible, nunca máis de dez anos.

Debe admitir denuncias anónimas a canle dun concello?

Si. O artigo 7 da Lei 2/2023 esixe que a canle interna permita presentar comunicacións anónimas, ademais das identificadas, por escrito ou verbalmente, e que o informante poida facer o seguimento e achegar información sen revelar a súa identidade.

Que relación hai entre a canle interna municipal e a canle externa da AIPI?

Son complementarias. A canle externa da Autoridade Independente de Protección do Informante está operativa desde o 1 de setembro de 2025 e calquera persoa pode acudir a ela directamente ou tras usar a canle interna; a lei prefire a comunicación interna, pero non a impón. Unha canle interna que funciona permítelle ao concello coñecer e resolver os feitos antes.

Conclusión

Todos os concellos están obrigados a ter un sistema interno de información, e os de menos de 10.000 habitantes poden cumprilo compartindo a plataforma con outros municipios ou coa súa Deputación, sempre con responsable propio, espazos independentes e as mesmas garantías de anonimato, prazos, libro-rexistro e protección de datos. A diferenza entre unha canle que cumpre e un formulario que non cumpre está no software e na organización que o sostén. Se a túa Deputación ou o teu concello quere resolvelo dunha vez para todos os seus municipios, cóntanos cantos son e que teñen hoxe.